Cây Và NướcBể đẹp chưa chắc đã sống được
Lỗi phổ biến nhất của người mới: dựng bể xong, nước trong, cây xanh, ra tiệm mua cá thả luôn trong ngày. Vài hôm sau cá lờ đờ, chết dần, trong khi nước vẫn trong veo. Thủ phạm không nhìn thấy được: amoniac.
Chu trình nitơ trong ba dòng
- Amoniac sinh ra từ phân cá, thức ăn thừa, lá cây mục. Rất độc với cá dù ở nồng độ thấp.
- Một nhóm vi khuẩn có lợi biến amoniac thành nitrit. Nitrit vẫn độc.
- Một nhóm vi khuẩn khác biến nitrit thành nitrat. Nitrat ít độc hơn nhiều; cây hút một phần, phần còn lại bớt đi khi thay nước.
Hai nhóm vi khuẩn này sống bám trên vật liệu lọc, nền, đá, lũa, chứ không lơ lửng trong nước. Bể mới chưa có chúng. Để chúng đủ đông thường mất khoảng 4 đến 6 tuần, tùy nhiệt độ nước và nguồn amoniac ban đầu. Người chơi gọi giai đoạn này là "chạy bể".
Chạy bể thế nào
- Lắp đủ lọc, cho lọc chạy liên tục ngày đêm. Tắt lọc lâu là vi khuẩn thiếu oxy.
- Khử clo cho nước máy bằng thuốc khử clo bán ở tiệm cá trước khi đổ vào bể.
- Cho vi khuẩn một nguồn amoniac nhỏ để "ăn": cách phổ biến là rắc một chút thức ăn cá mỗi vài ngày.
- Có thể thêm men vi sinh bán sẵn, hoặc xin một ít vật liệu lọc từ bể đã chạy lâu, để rút ngắn thời gian.
- Đo nước vài ngày một lần bằng bộ thử amoniac, nitrit, nitrat.
Đọc kết quả đo
| Giai đoạn | Amoniac | Nitrit | Nitrat |
|---|---|---|---|
| Mới chạy | Có, tăng dần | 0 | 0 |
| Giữa chừng | Giảm | Tăng mạnh | Bắt đầu có |
| Bể đã ổn | 0 | 0 | Có, tăng chậm |
Khi amoniac và nitrit cùng về 0 trong vài lần đo liên tiếp, bể đã sẵn sàng. Thay một phần nước để hạ nitrat, rồi thả ít cá trước, một hai tuần sau mới thêm, để vi khuẩn kịp theo lượng chất thải mới.
Hỏi đáp
Nước trong là nước tốt?
Không hẳn. Amoniac và nitrit không màu. Chỉ bộ thử mới cho biết nước có an toàn hay không.
Men vi sinh có thay được việc chạy bể?
Có thể rút ngắn thời gian, nhưng vẫn nên đo nước trước khi thả cá. Mỗi loại men có hướng dẫn riêng, đọc kỹ nhãn.
Thấy cá ngáp trên mặt nước thì làm gì?
Đo amoniac, nitrit ngay. Nếu có, thay một phần nước bằng nước đã khử clo, cùng nhiệt độ; ngừng cho ăn một ngày; kiểm tra lại lọc. Cá vẫn yếu thì hỏi tiệm cá hoặc nhóm thủy sinh có kinh nghiệm.